Maak een afspraak

ARCEX: ruggenmergstimulatie voor betere handkracht en -gevoel na dwarslaesie

Header ONWARD

Hoe ONWARD Medical neurorevalidatie opnieuw definieert.

Voor iemand met tetraplegie kan extra handfunctie het verschil betekenen tussen een dagelijkse handeling zelf uitvoeren of telkens hulp nodig hebben. Een glas oppakken, eten, tandenpoetsen of voelen hoeveel druk je met je vingers zet: zulke motorische en sensorische functies bepalen in hoge mate je zelfstandigheid.

In de eerste maanden na een ruggenmergletsel, wanneer de revalidatie intensief is, treedt doorgaans het grootste neurologische herstel op. Daarna bereiken patiënten vaak een plateau en neemt de functionele vooruitgang sterk af. De behandeling richt zich dan vooral op het optimaal benutten van behouden functies, het aanleren van compensatiestrategieën en het omgaan met de blijvende gevolgen van het letsel.

Neurostimulatie opent een ander behandelperspectief. Door intacte zenuwbanen van het ruggenmerg prikkelbaarder te maken, kan het dat plateau doorbreken en ook in de chronische fase verbeteringen in handkracht en gevoel ondersteunen. ONWARD Medical, een Nederlands medtechbedrijf, vertaalt die benadering naar klinische toepassingen.

Met ARCEX werd meetbare vooruitgang aangetoond bij mensen die hun ruggenmergletsel tot 34 jaar eerder hadden opgelopen.

Onvervulde zorgbehoefte bij ruggenmergletsels

Wereldwijd leven zo’n 9 miljoen mensen met een dwarslaesie. Elk jaar worden zo’n 750.000 nieuwe letsels opgetekend.1 Voor mensen in de chronische fase waren er tot voor kort weinig behandelopties die gericht waren op functioneel herstel.

Mogelijke gevolgen

  • gedeeltelijke of volledige verlamming van de benen (paraplegie) of van armen en benen (tetraplegie)
  • problemen met dagelijkse handelingen
  • verlaagde levenskwaliteit
  • o.a. spasticiteit en problemen met bloeddruk, blaas, darmen of seksuele functie

ARCEX: gericht op handkracht- en gevoel

ARCEX vloeit voort uit meer dan tien jaar aan fundamenteel, preklinisch en klinisch onderzoek naar ruggenmergstimulatie. Het niet-invasieve systeem is ontwikkeld om handkracht- en gevoel te verbeteren bij patiënten met een chronische, incomplete cervicale dwarslaesie.

Via elektroden op de huid stimuleert het systeem het cervicale ruggenmerg. De elektrische pulsen werken als een versterker: ze verhogen de gevoeligheid van de dorsale hoorn van het ruggenmerg, waardoor de drempel verlaagt om zowel afferente als efferente informatie door te sturen.

Om die verhoogde neurale responsiviteit optimaal te benutten, wordt ARCEX gecombineerd met functionele oefentherapie. De patiënt oefent gericht op grijpen, knijpen, reiken of fijne motoriek, terwijl elektroden externe cervicale stimulatie geven. De training activeert de zenuwcircuits die voor die beweging nodig zijn, terwijl de stimulatie helpt om ze aan te spreken. Zo wordt de verhoogde exciteerbaarheid gekoppeld aan concrete functionele doelen en patronen.

Klinische onderbouwing: de Up-LIFT-studie

De veiligheid en werkzaamheid van ARCEX werden onderzocht in de internationale Up-LIFT-studie bij patiënten met chronische incomplete tetraplegie. De resultaten verschenen in mei 2024 in Nature Medicine2.

In totaal namen 65 mensen deel in 14 gespecialiseerde centra; 60 van hen voltooiden het onderzoek. Eerst volgden ze twee maanden een revalidatieprogramma met functionele arm- en handtraining. Daarna zetten ze hetzelfde programma nog twee maanden voort, nu met ARCEX-stimulatie tijdens de trainingen.

Er werden geen ernstige bijwerkingen gemeld en de doeltreffendheid werd bevestigd.

Enkele resultaten uit de Up-LIFT-studie

  • Bij 72% van de deelnemers verbeterden zowel de kracht als de functionele prestaties van de bovenste ledematen.
  • In totaal liet 90% van de deelnemers minstens op één van beide domeinen verbetering zien: kracht of functionele prestaties.
  • 87% van de deelnemers rapporteerde een verbetering in algemene levenskwaliteit.
  • Tot 34 jaar na letsel: Verbetering werd gemeten bij deelnemers die hun letsel tot 34 jaar eerder hadden opgelopen.
  • Langdurig effect: De klinische evaluaties gebeurden zonder actieve stimulatie. De gemeten winst hield dus ook aan na de sessies.
  • Secundaire resultaten: Ook sensorische scores verbeteren, daarnaast werden minder spierspasmen, betere slaap en minder pijn gerapporteerd.

Inzetbaar in de praktijk

De Up-LIFT-studie ondersteunt daarmee de veiligheid en werkzaamheid van ARCEX als aanvulling op functionele revalidatie bij cervicale dwarslaesie in de chronische fase. Het systeem werd goedgekeurd door de FDA in de VS en CE-gemarkeerd volgens de MDR in de EU.

Arcex apparaat

Europese indicatie:

ARCEX is bedoeld voor geprogrammeerde, transcutane elektrische stimulatie van het ruggenmerg, gecombineerd met functionele taaktraining in de klinische praktijk en verdergezet met oefeningen thuis.

Het primaire doel:

Handgevoel en -kracht verbeteren.

Patiëntselectie:

Patiënten van 18 tot 75 jaar met een chronisch, niet-progressief neurologisch letsel na een incomplete dwarslaesie tussen C2 en C8.

Wat betekent dat voor de patiënt?

Patiënten met een hoge dwarslaesie krijgen een reële kans om handkracht en -gevoel terug te winnen, en daarmee ook een stuk zelfstandigheid. Beperkte vooruitgang in kracht, controle of gevoel kan al een groot verschil maken.

Zo kan het betekenen dat iemand opnieuw uit een glas kan drinken, zich kan aankleden of tanden kan poetsen zonder hulp. Betere sensibiliteit kan helpen om te voelen of iets hard of zacht is, warm of koud, hoeveel druk de vingers uitoefenen of wat iemand precies vasthoudt. Zulke verbeteringen kunnen de dagelijkse hulpvraag en afhankelijkheid van anderen verminderen en bijdragen aan meer levenskwaliteit.

En voor de zorgprofessional?

ARCEX maakt zenuwnetwerken beter aanspreekbaar, maar de functionele training bepaalt waarvoor die verhoogde prikkelbaarheid wordt benut. Wil een patiënt bijvoorbeeld opnieuw zelfstandig drinken, dan kan de therapie gericht oefenen op reiken, een glas grijpen, de knijpkracht doseren en het glas gecontroleerd naar de mond brengen.

Doordat ARCEX het ruggenmerg stimuleert in plaats van afzonderlijke spieren, initieert de patiënt de beweging zelf. Dat ondersteunt een natuurlijkere spierrekrutering en kan vermoeidheid tijdens het oefenen beperken.

De therapeutische winst hangt af van patiëntrelevante doelen, individuele afstelling van de stimulatie en voldoende herhaling. De technologie ondersteunt de therapie; de oefentherapie bepaalt waar de winst functioneel terechtkomt.

Vigo ondersteunt de introductie van ARCEX in België

ARCEX wordt momenteel aangeboden in 125 locaties in de VS en Europa, waaronder Neuromove (Nederland), Kliniken Schmieder Allensbach (Duitsland) en Neurokinex (VK). Voor de Belgische markt werkt Onward Medical samen met Vigo.

Jelle Van Durm, Clinical Manager Prosthetics & NeuroRehab bij Vigo:

“Vanaf eind oktober 2026 wordt Vigo het aanspreekpunt voor zorgprofessionals en revalidatieteams die ARCEX willen verkennen in de klinische praktijk. Zij kunnen bij Vigo terecht voor onder meer informatie, demo’s en implementatiebegeleiding. Tegelijk bekijken we samen met Onward Medical hoe we patiënten praktisch kunnen bijstaan bij thuisgebruik. Daarnaast willen we verdere toepassingen van hun neurostimulatietechnologie mee ondersteunen.”

Volgende generatie:
implanteerbare en hersengestuurde stimulatie

Naast ARCEX ontwikkelt ONWARD Medical technologieën die nog een stap verder gaan. ARCIM en ARCBCI bevinden zich nog in de onderzoeksfase en zijn niet commercieel beschikbaar.

Arcim apparaat

ARCIM: stimulatie-implantaat

ARCIM wordt onder meer onderzocht voor het stabiliseren van bloeddruk na een dwarslaesie, met als doel plotse bloeddrukdalingen bij rechtop zitten of staan te beperken.

Arcbci apparaat

ARCBCI: hersengestuurde stimulatie

ARCBCI is een onderzoeksplatform dat een implantaat koppelt aan een brain-computer interface. Bewegingsintentie wordt uit hersensignalen gedecodeerd en vertaald naar gerichte ruggenmergstimulatie om beweging aan te sturen.

Van compenseren naar opnieuw activeren

ARCEX past binnen een bredere verschuiving in neurorevalidatie: van het compenseren van veranderde of weggevallen functies naar neurologisch herstel actief proberen te stimuleren.

ONWARD Medical bouwt daarop voort met technologieën die resterende verbindingen in het zenuwstelsel functioneel willen benutten om functies en zelfstandigheid terug te winnen. Via de samenwerking rond ARCEX ondersteunt Vigo die herstelgerichte ambitie in België.

Wetenschappelijke doorbraak

In 2012 lieten neurowetenschappers uit Zwitserland zien dat ratten met een ruggenmerglaesie dankzij gerichte ruggenmergstimulatie in combinatie met looptraining opnieuw vrijwillige stapbewegingen konden uitvoeren.

Die onderzoekslijn vormde mee de basis voor ONWARD Medical, opgericht in 2014.

Referenties:

  1. Bron van Onward Medical: Liu et al. 2024 Spinal cord injury: global burden from 1990 to 2019 and projections up to 2030 using Bayesian age-period-cohort analysis en Kumar et al. 2018, Traumatic Spinal Injury: Global Epidemiology and Worldwide Volume
  2. Moritz, C., Field-Fote, E.C., Tefertiller, C. et al. Non-invasive spinal cord electrical stimulation for arm and hand function in chronic tetraplegia: a safety and efficacy trial. Nat Med 30, 1276–1283 (2024). https://doi.org/10.1038/s41591-024-02940-9

Deel het artikel