4D-handorthese biedt grip op variabele spierspanning

Huidige grenzen

Bij patiënten met CP of na een beroerte gaat spasticiteit vaak gepaard met een afwijkende handstand en wisselende spierspanning. Zij krijgen veelal een handorthese aangemeten om ergere misvorming op lange termijn te helpen voorkomen, een gewenste positie te ondersteunen en, waar mogelijk, de handfunctie te behouden.

In de praktijk kunnen sommige oplossingen daarbij op hun limieten botsen. Zo werken klassieke braces via inhibitie van spierspanning: ze geven een continue, zachte tegendruk die de prikkel tot verkramping onderdrukt. Zo wordt spasticiteit tijdelijk afgeremd.

Met andere woorden: de braces dempen spanning, maar sturen die niet actief naar een functionele positie. Daarbij komt:

• De werking is sterk afhankelijk van hoe de brace is getrimd.
• Correctie blijft algemeen: gerichte ondersteuning van vingers of duim is moeilijk.
• Bij wisselende spierspanning is het gedrag van de brace moeilijk voorspelbaar.
• Het proces vraagt veel trial-and-error en frequente bijsturing.

Meebewegen met spanning

Met de 4D-handorthese willen we een alternatief bieden. Het ontwikkeltraject bouwt verder op onze ervaring met 3D-geprinte handorthesen bij reuma, artrose en traag helende breuken. Bij die indicaties is de handstand doorgaans stabiel, wat digitale modellering goed voorspelbaar maakt.

Bij CP en post-CVA-revalidatie ligt dat anders. Daar zorgen spasticiteit en wisselende spanning voor blijvende standsafwijkingen. Die complexiteit vraagt daarom meer dan standaard 3D-modellering: een extra functionele dimensie.

Het doel is een orthese ontwikkelen die:

• meebeweegt als de spierspanning toeneemt
• opnieuw richting een optimale positie stuurt zodra de spanning afneemt
• gericht inspeelt op de pathologische stand van de hand

“Dat vraagt een andere manier van ontwerpen”, zegt Jeroen. “We vertrekken niet van een neutrale hand, maar van de pathologische realiteit. Die vertalen we naar een digitaal model waarin flexibiliteit, rigiditeit en ondersteuning bewust worden opgebouwd.”

Klinische digitalisatie

Om de 4D-handorthese mogelijk te maken, herbouwden we onze ontwerpsoftware vanaf de basis, in nauwe samenwerking met Ottobock-experts. Het resultaat is een nieuwe generatie designtools, specifiek ontwikkeld voor de complexe handstanden die we zien bij CP en post-CVA.

“Jan Deckers, onze Senior R&D Engineer, speelt een sleutelrol in dat technische traject”, benadrukt Jeroen. “Hij en het projectteam zetten patiëntspecifieke doelstellingen om in digitale designfeatures, waarbij onze klinische expert de klinische vertaalslag en patiëntervaring bewaakt.”

Een feedbackgedreven ontwerpproces

Sinds september 2025 test het team verschillende concepten, van spiral brace tot rustspalk. Die worden telkens beoordeeld op spanningrespons, pasvorm en comfort. Dat levert nieuwe inzichten op, die opnieuw in het ontwerp worden verwerkt. Zo verfijnen we de 4D-handorthese stap voor stap in nauwe wisselwerking met de praktijk.

Eén van de grootste uitdagingen blijft de maatname. Jeroen licht toe: “Bij uitgesproken spasticiteit is digitale scanning vaak onmogelijk. Daarom werken we vandaag met gerichte manuele metingen en soms gips. Tegelijk onderzoeken we nieuwe methodes om tot een nauwkeurigere, reproduceerbare digitale pasvorm te komen.”

Door klinische expertise, engineering en materiaalonderzoek zo nauw te verweven, ontstaat een orthese die niet fixeert, maar écht reageert op wat de hand doet.

Duidelijke richting

Een geschikte 3D-geprinte handorthese voor patiënten met CP en na een CVA komt er dus aan. De marktintroductie van de 4D-handorthese is voorzien eind 2026. Tot dan ligt de focus op testen, verfijnen en klinische validatie.

Tegelijk kijken we al vooruit. Jeroen: “We bekijken variaties voor kinderen en volwassenen, voor andere pathologieën en toepassingen waar dezelfde ontwerpprincipes meerwaarde kunnen bieden.”