Als spasticiteit oefentherapie afremt: wat kan neuromodulatie veranderen?

Bij patiënten met spasticiteit is er vaak te weinig tijd of bewegingsbereik voor uitgebreide functionele training. Totale lichaamsneuromodulatie kan daar bij sommige patiënten verandering in brengen. Het kan de spasticiteit die de therapie belemmert verminderen en zo effectievere en intensievere oefentherapie mogelijk maken.

Herkenbare obstakels binnen neurorevalidatie bij upper motor neuron syndroms

Multiple sclerose, cerebrale parese, beroerte, dwarslaesie of een niet-aangeboren hersenletsel – het zijn heel verschillende diagnoses, maar toch merken we dat dezelfde zes obstakels opduiken binnen de revalidatie.

1. Beperkte therapietijd en -frequentie
2. Kortdurend effect
3. Spasticiteit belemmert actief oefenen
4. Spasticiteit leidt tot snelle vermoeidheid
5. Risico op contracturen
6. Pijn en spasmen

Totale lichaamsneuromodulatie via het exopulse suit kan helpen die te overwinnen, wat voordelen met zich meebrengt voor zowel therapeut als patiënt.

Voordelen neuromodulatie tijdens en na oefentherapie

1. Meer actieve en passieve mobiliteit

Spasticiteit kan een voet in plantaire flexie houden, knieflexie beperken of een hand gesloten houden. Wanneer de tonus afneemt, wordt de beweging die je wil trainen toegankelijker.

Je moet daarbij nog steeds werken aan kracht, controle en functioneel gebruik. De lagere tonus maakt het wel makkelijker om daarmee te beginnen en verder op te bouwen.

2. Minder tijd nodig voor mobilisatie

Mobiliseren, stretchen of positioneren: dat voorbereidende werk is vaak nodig om de patiënt actief te kunnen laten bewegen. Het slorpt al snel een groot deel van de beperkte behandeltijd op.

Als de spieren op voorhand minder weerstand bieden, kan die manuele therapie korter worden. De tijd die daardoor vrijkomt, kan naar gangtraining, transfers, arm-handtaken of andere functionele doelen gaan.

3. Een langer oefenvenster

Het effect van manuele mobilisatie houdt niet bij elke patiënt lang aan. Soms neemt de weerstand tijdens de sessie af, maar stijgt de tonus enkele uren later opnieuw.

Een stimulatiesessie met het exopulse suit verlaagt de symptomen van spasticiteit gedurende ongeveer 48 uur. Daarna is het tijd voor een nieuwe sessie. Zo ontstaan er meer momenten waarop de patiënt een beweging kan oefenen of gebruiken, ook buiten de therapiesessie.

5. Een betere belastbaarheid

Pijn door spasticiteit beïnvloedt de therapiesessie. Komen er ook nachtelijke spasmen en een verstoorde nachtrust bij kijken, dan wegen die ook op de volgende therapiesessie. De patiënt begint met minder reserve, beweegt voorzichtiger of verdraagt minder belasting. Als ook de pijn of spasmen afnemen, kan de patiënt minder of minder snel vermoeid raken.

Wat kan er concreet veranderen in een therapiesessie?

Bij Berry Lejeune (multiple sclerose) nam de behandeling van zijn spasticiteit vroeger een groot deel van elke kinesitherapiesessie in beslag. Hij ging drie keer per week naar de praktijk. Ongeveer de helft van een sessie ging naar manuele mobilisatie van zijn benen. Pas daarna kon hij actief oefenen.

Voor zijn kinesisten was het verschil na de start met het exopulse suit opvallend. Kinesitherapeut Ine Coenegrachts vertelt:

“Telkens moest ik mijn lichaamsgewicht gebruiken om een beetje beweging in zijn benen te krijgen. Nadat hij gestart was met het exopulse suit ging dat bijna vanzelf. De weerstand was zodanig afgenomen dat ik met één hand zijn been vlot kon mobiliseren.”

Doordat de weerstand in zijn benen afnam, hoefden zijn kinesisten steeds minder tijd te besteden aan manuele behandeling. Ze konden de trainingsbelasting stelselmatig verhogen. Intussen bestaan Berry’s therapiesessies uitsluitend uit actieve krachttraining en traint hij twee keer per week. Manuele behandeling voor zijn spasticiteit en rigiditeit is niet meer nodig.

Die verschuiving werkte ook buiten de behandelruimte door. Hij vertelt het zelf in deze getuigenis.